Affichage des articles dont le libellé est Isekla d yimɣan. Afficher tous les articles
Affichage des articles dont le libellé est Isekla d yimɣan. Afficher tous les articles

L'olivier - Tazemmurt: Aglam n useklu

Description d'un arbre: l'olivier.
Aglam n useklu, Tazemmurt.

Adlisfus aqbur n uɣerbaz amenzu. Aswir wis semmus.


Description d'un arbre l'olivier. Aglam n useklu, Tazemmurt. Isekla d yimɣan.


    Tazemmurt Tazemmurt d aseklu yeggten di temnaḍin i d-yezzin i yilel Agrakal. D azamul n talwit. Tazemmurt tḥemmel aṭas n tafat. Ɣur-s tafga d tuntimt. Iferrawen-is d adalen, am unebdu, am tegrest. Tezmer ad tidir aṭas n leqrun. Agummu i d-tettarew tzemmurt qqaren-as azemmur. Tetten-t medden akken d azegzaw neɣ mi ara yuɣal d aberkan. Maca amur ameqqran d iẓid i t-ẓẓaden, tekksen-d seg-s zzit. Medden akk ḥemmlen zzit acku tetten-t yerna ssejjiyen yis-s aṭas n waṭṭanen.

    Ass-a, deg umaḍal, llan azal n 600 n yimelyan n tzemrin. Asɣar n tzemmurt, tiɣmi ines d tawraɣt d turɣist, yentem aṭas degmi i t-ssexdamen i usram n waṭas n tɣawsiwin. Ma d tizemrin i d-imeqqin kan akka weḥd-sent di tẓegwa qqaren-asent aẓebbuj. Aẓebbuj-agi ttleqqimen-t medden akken ad yuɣal d tizemrin. D tazemmurti d-yettakken zzit d aẓidan, d aḥlawan; ttseggin-t neɣ ttarran-t i mennaw n tgelliwin neɣ sexdamen-t deg usewwi.

Les quatres saisons en tamazight - Tisemhay

Tigi d tisemhay s tmaziɣt: tafsut, anebdu, amwan d tegrest.
Posters educatifs: Les quatres saisons en tamazight.

Tigi d tisemhay s tmaziɣt: tafsut, anebdu, amwan d tegrest. Posters educatifs: Les quatres saisons en tamazight.

Tisemhay, les quatres saisons:

Amwan (l'automne): seg 21 cṭember ar 20 duǧamber.
Tagrest (l'hiver): seg 21 duǧamber ar 20 meɣres.
Tafsut (le printemps): seg 21 meɣres ar 20 yunyu.
Anebdu (l'été): seg 21 yunyu ar 20 cṭember.

Tazemmurt - L'olivier

Tazemmurt - Tugna i udlag n tneɣrit.
L'olivier - Poster pour la décoration de la classe.
Olive tree - Poster for Classroom, decoration.

Tazemmurt - Tugna i udlag n tneɣrit - L'olivier - Poster pour la décoration de la classe

    Tazemmurt, d aseklu n twacult n Oleaceae. Tmeqqi-d deg temnaḍin i d-yezzin i yilel agrakal, tesɛa tafga tumtint. Tḥemmel aṭas n tafat, Iferrawen-is ur ɣellin ara; am unebdu am tegrest, zgan d izegzawen, tǧuǧǧug deg tefsut. Llant kra n tzemrin i d-imeqqin kan akka weḥd-sent deg tẓegwa, qqaren-asent aẓebbuj (aḥeccad). Qqaren-d, tzmer ad tidir tzemmurt uger n lqern (arma d 3000 n yiseggasen).

    Asɣar n tzemmurt sserɣayen-t deg tegrest mi ara yiqsiḥ usemmiḍ. Agummu-is d azemmur i d-yettaken zzit n uzemmur. Alqaḍ-is ibeddu s umata deg tuber, yettfakka deg meɣres neɣ deg yebrir, tettemgarad tallit-agi almend n lɣella n useggas-nni. Zzit n uzemmur tesɛa aṭas n yibaɣuren i tezmert n umdan. Tettḥarab ɣef waṭas n waṭṭanen am lkunsir, aṭṭan n ssker d “la tension”, aṭṭanen yekkaten ɣer wul am kulistirul. Am wakken telha daɣen i tɛebbuḍt, i ultaf (adhan) d waṭas n yibaɣuren niḍen.

    Azemmur, meqqer wazal-is ɣer Leqbayel meṛṛa, d agerruj ur nettfakka, ɣef waya yuwi-d ad nesseḥbiber fell-as.

Yenna umedyaz deg wawal-is:

D azemmur leqden-iyi-d
Ɣef zzit-iw i d iyi-hemmlen
Ɣef zzit-iw i d iyi-hemmlen
Zzit-iw d ddwa n uqbayli
Ad yedhen ad yessissen
Anida yedda ad tt-yawi

Zdek Mulud

Tajujet - Le Noyer - Aglam n useklu

Description d'un arbre: Le Noyer.
Aglam n useklu, Tajujet.

Ʃedwan Ʃebdelɣani. Aɣmis InfoTime – Journal électronique.


Tajujet - Le Noyer - Aḍris agelman - Aglam n useklu

    Tajujet d aseklu meẓẓiyen yesɛa azal n 10 n lmitrat, di tudert tessawaḍ gar 300 – 400 n yiseggasen, teǧǧuǧug seg yebrir armi d mayyu. Afalku-ines d amecṭuḥ, iclem-is d amellal d aleqqaq, yettceqqiq s lweqt. Tiwerqtin ttilint ɣef yifulkan s nnuba, xelḍent, meqqrent, seg 5 ɣer 9 n tewriqin. Imɣan-ines d iɣes d imdewwer. Tusa-d seg « Balkans » teẓẓu-nt-tt seg tallit n Ruma. Ur tettwaɣras ara di yal temnaḍt, tettili kan di lhawa aleqqaq akked lqaɛa xfifen i yehden. Imɣan n tjujett ttmaččan, ma d asɣar-is yesɛa azal meqqren, imi aṭas i yettnadin fell-as acku sexdamen-t deg uzewweq, deg lqecc, …

Ifit - Taneqlet - Le figuier

Description d'un arbre: figuier. Aglam n useklu, Ifit - Taneqlet

Adlisfus aqbur n uɣerbaz amenzu n uswir wis semmus. Asebter 67.

Description d'un arbre figuier - Aglam n useklu, Ifit - Taneqlet

    Ifit d aseklu i d-imeqqin di temnaḍin izeqqlen. Yegget diɣen di temnaḍin i d-yezzin i yilel agrakal. Ifit d addag izemren ad yesɛu alama 10 n lmitrat di teɣzi. Iferrawen-is ldin, d ilewwaɣen deg udem n ufella, d iḥercawanen deg wudem n wadda. Talɣa-nnsen temgarad seg useklu ɣer wayeḍ. Ifit iɣelli-as yiferr deg umwan. Tiɣmi n yifurkan-is d tefga-s d tadbert.

    Agummu-s d aẓidan, yeččur d iɛeqqayen s-daxel. Yesɛa tafenda d taɣudant. Yettmačča d tibexsisin neɣ d iniɣman.

D acu i d Aseklu - Smaεil Σebdnbi

D acu i d Aseklu?
Un arbre, c'est quoi?

Seg: Smaεil Σebdnbi. "Timmuzɣa" Uṭ 17.

D acu i d Aseklu? - Un arbre, c'est quoi? Smaεil Σebdnbi.Timmuzɣa

    Ma neεred s tewzel ad as-nefk tabadut, ad nini aseklu d imɣi i yesεan lqed, teɣzi-s, tekka nnig 4 n lmitrat. Ma d tameddurt-is, aseklu yezmer ad yesni leqrun am uzrar. Yesεa yiwet n lğedra i d-yettaken ifurkan ntekkes-d yis-s i tmeddurt-nneɣ n yal ass, asɣar, aqeccuc d wayen nniḍen...

Maca, tamuɣli-agi txuṣṣ, acku tibuda mačči yiwet, llan isekla i izemren ad sεun aṭas n leğdari amedya n tneqlet. Aseku daɣen d imɣi yezzegziwen yebḍan ɣef snat n twaculin. Tawacult tamezwarut, d isekla yesεan iferrawen hrawen amedya tasaft, tajujet, tulmut, taneqqlet… Tawacult tis snat, d isekla yesεan iferrawen rqiqen am yissegnan amedya n yiglel, azumbi… Ma d tazdayt d uɣanim-nni umi qqaren abambu, wigi mačči d isekla. Qqaren-d fell-asen yimassanen, wigi d akasa (leḥcic) meqqren, anect-ila-ten. Rnu ɣer waya tazdayt mi ara s-negzem taqacuct ur txellef ara, tettmettat.

Tazart, iniɣman, iḥbuben - Nura Belgasmiya

Tazart, iniɣman, iḥbuben. Figues secs.
Nura Belgasmiya. Tanfalit tirarawt deg tmaziɣt.

Isekla d yimɣan Tazart, iniɣman, iḥbuben. Figues secs en tamazight.
    
    Zik, di lawan n lexrif, ttruḥun ṣṣbeḥ wigad yesɛan urti n tneqlin ad d-kksen tibexsisin, ma d iɛeqqayen n yiniɣman ad ten-lwin ɣer lqaɛa ad ten-ǧǧen alamma d tameddit, ad d-uɣalen ad ten-leqqḍen ad ten-fesren ɣef yifuga yettwaxedmen s uɣanim. Mi qquren ad ten-smiren ɣer umisur, arma yeččur d tazart. Mi ara d-taweḍ taggara n lexrif ad ten-id-jemɛen: wigad lɛali ad ten-zziǧwen, ma d ayen i d-yettɣimin seg-sen ad yeqqim i lwacul. Tiwsatin n yiḥbuben mxallafent akken mxalafent tneqlin. Llant tigad lexrif-nsent yelha i tazart am tnqelt n deffuyt, tin n tɣanimt lexrif-is n ujenjar akked lexrif n buyeḥbul; ma d tid lexrif-nsent ur ilehhu ara i tazart ad naf tanqelt n uleqqaq, tin n uɣanim imi lexrif-is iwettu di ṭṭejra, tella daɣen tenqelt lexrif-is d azewwaɣ, d aḥercaw, yella daɣen win iwumi qqaren lexrif n teɣliḍt, mi yewwa mliḥ ad yuɣal d aman ad d-yeɣli. Llan daɣen lexrif n ubuɛenqiq, n ubarak akked ubakur. Ma d lexrif n ubuɣenjur iḥbuben-is lhan i tezmert fernen-ten ttarran-ten di zzit n uzemmur ur kkin waman mi d ṣṣbeḥ feṭṭren fell-asen.

Taẓebbujt n tafat - Olivier sauvage - Murad Zimu

Taẓebbujt-n-Tafat.
Olivier sauvage.

Murad Zimu, Tikli.
H.C.A. 2005
Taẓebbujt n tafat - Olivier sauvage - Murad Zimu

      Taẓebbujt-n-Tafat d aseklu; ulac win i tt-yugaren deg temɣer deg taddart nneɣ. Ad d-qaren yimezwura akken i tt-id-nufa. Ṭṭef-d seg Yiɣzer alama d Tiɣilt, ulac ayen i d-yufraren am Tẓebbujt-n-Tafat. Nḥemmel iɣimi ddaw-as, ɣef teblaḍin i as-d-yezzin. Nettalas akk deg-s; ur tesɛi ara bab.