Affichage des articles dont le libellé est ullisen. Afficher tous les articles
Affichage des articles dont le libellé est ullisen. Afficher tous les articles

Djehha et son âne, Auguste Moulieras

Ǧeḥḥa d uɣyul-is. Aḍris ullis, d tamseḍsut.

Djehha et son âne. Texte narratif - humour / blague:


 Am yal tikkelt, ǧeḥḥa yettaɛraḍ ad isellek aqerruy-is s kra n tiḥerci. 

Seg : Auguste Moulieras.
Les fourberies de Si Djeha

 Ǧeḥḥa d uɣyul-is.

Blague pour jeune, humour berbère, Djehha et son ane. Tamseḍsut Ǧeḥḥa d uɣyul-is

            Yiwwas, iruḥ ɣur-s yiwen, yenna-as: “A Si Ǧeḥḥa, rḍel-iyi-d aɣyul-ik” Yenna-as: “Ay ameddakel, aɣyul-iw ulac-it da”. Urɛad ifukk ameslay, yesla-as i uɣyul ijehheq, yenna-as:”Aɣyul a-t-a da a Si Ǧeḥḥa”. Yenna-s Si Ǧeḥḥa: “Amek, ad tamneḍ deg uɣyul, ur tettamneḍ ara deg-i! Nekk d argaz d ameqqran, tamart-iw tcab”.

Taddart-iw - Aglam n wadeg - Ḥmed Nekkar

Taddart-iw - aglam n wadeg
Taddart-iw - Description du lieu

Ḥ. NEKKAR
Taddart-iw - Aglam n wadeg - Ḥmed Nekkar - Aḍris agelman


Taddart-iw tecbaḥ, temlaḥ ayen din, acku tuzga-d s ufella n tiγilt, zzin-as-id yidurar d yiγallen si yal tama, tiqucac n tγaltin dlent s umadaγ azegzaw, tiγaltin-a ttḥarabent fell-as aḍu i d-yettsuḍun seg yizuγar n wadda.

Tura udem n taddart-iw la yettitrir, yal axxam yewweḍ-it ubrid n tkerrust. leḥwari s lebni amaynut, ixxamen jeyyren s temlel, s tewreγ, yal axxam amek yettwajeyyer. Tiḥuna yal tiγmert. Deg yiḍ tiftilin yal axxam ttlejlijent am yitran deg yigenni.

Simmal la ttnernin deg-s yimdanen, simmal la ttnernin yixxamen, qrib attuγal ttamdint.

Aḍris Imeddukkal, aglam n umdan - Salem Muḥend

Imeddukkal: aḍris agelman.
Aglam n umdan - Portrait.

“Les deux amis”
D tasuqqilt sɣur : Salem Muḥend.

Aḍris Imeddukkal, aglam n umdan - Salem Muḥend        Aḍris Imeddukkal, aglam n umdan - Salem Muḥend

            Yidir d Yuba a-ten-id uɣalen-d seg uɣerbaz. Yidir yuɣal d ameqqran, yennerna mliḥ, ɣur-s qrib mraw d yiwen n yiseggasen deg tudert-is.

             Acebbub-is d awraɣ am wureɣ, kersen wanẓaden deg-s, icubaɣ rran tawenza deg yidis, allen-is d timeqqranin brarḥent, ṭṭurcent. Yuba, mmi-s n udrum-is, ila anagar ṣa n yiseggasen deg tudert-is. Meẓẓi mliḥ di lqedd. Taqerrut-is d tubrint, tekkernenni am tciret n uḍar, timeẓẓuɣin-is d timeẓẓyanin, ayen slant skelsent-t, leḥnak-is d iberkanen ad as-tiniḍ zzan seg yiṭij, udem-is yezga yennecraḥ, taqemmuct-is tettecmumuḥ, tuɣmas-is d ticebḥanin am udfel, yettcercur d sser dayen kan.

 Yal ass, sin-agi n warrac ddukulen, ttaɣen adrid n uɣerbaz, teddun afus deg ufus, wa ur yettaǧǧa wayeḍ, ttemzukraren kan di sin. Tturebban i sin yid-sen, ur xebbcen, ur ttkerricen, ayen n dir xḍan-as, urǧin ttnaɣen deg yiberdan neɣ ttawin-d tilufa i yimawlan-nsen. D ukyisen, mi ara ten-id-temlaleḍ, ur ten-tzewwireḍ ara ɣer wazul. Mi ara d-ffɣen seg uɣerbaz, teddun-d srid s axxam, ur tezzin ur tennḍen deg yiberdan. Ferzen lecɣal-nsen akken ilaq, ussan-nsen ččuren d tigawt. Mi ara awḍen s axxam,yal akud deg-s amaynut. Cwiṭ i uqesser d wurar, cwiṭ i ulmud d unadi alamma gnen.

 Deg yimi n medden, ala win ara d-yinin fell-asen ayen yelhan: d arrac uḥricen, tturebban.

Tamacahut Baba inu ba - Taoues Amrouche

Tamacahut s tmaziɣt Tasaft n uwaɣezniw: Baba Inu Ba.

Conte en tamazight Le chêne de L'ogre: Baba Inu Ba.

Seg: Ṭawes ƐEMRUC « Le grain magique».

Tamacahut s tmaziɣt: Baba Inu Ba. Conte en tamazight: Vava inouva

         Amacahu! Rebbi ad tt-isselhu, ad tiɣzif amzun d asaru.

  Zik-nni, yella yiwen umɣar, yezdeɣ di tɛecciwt, tezga-d deg teẓgi, yekref, ur yettembiwil ara. Yal ass tettawi-as yelli-s n mmi-s tagella. Mi tuweḍ ad as-tini: « Ttxil-k ldi-yi-n tawwurt a baba inu ba...», netta yetara-as-id: «Sčenčen tizebgatin-im a yelli Ɣriba». 

 Yiwen n wass, iɛuss-iten-id uwaɣezniw, yesla-asen amek i ttemsawalen. Azekka-nni, uqbel ad d-tawiḍ teqcict, iruḥ ɣer tɛecciwt, yenna-as: «Ttxil-k ldi-iyi-n tawwurt a baba inu ba...», maca netta taɣect-is d tazurant, yukez-it-id umɣar-nni, yenna-as-id: «Rreẓ-iyi syin!» Amek ara yexdem? Iruḥ ɣer yiwen n useḥḥar; yenna-as-id: «Ruḥ ečč tamemt, ḍleq di telmat i yiṭij, anef i tburga n uweṭṭuf ad tettawi ad tettarra id taɣect-ik alamma tuɣal am tin teqcict-nni. Mi ara truḥeḍ ɣer tɛecciwt n umɣar awi yid-k snesla akken ad iɣil d tizebgatin». Yexdem akken i as-yenna useḥḥar-nni. Azekka-nni, kra n wakud uqbel ad d-taweḍ teqcict, iruḥ ɣer tɛecciwt n umɣar, yenna-as: «Ttxil-k ldi-yi-n tawwurt a baba inu ba... ».

  Amɣar ur d-yeɛqil ara taɣect-is, yerra-as-id: « Sčenčen tizebgatin-im a yelli Ɣriba». Awaɣezniw yeddem-d snesla yesčenčen-itt. Amɣar yeldi-d tawwurt; yekcem uwaɣezniw, yečča-t. Yeqqim dinna yettraǧu taqcict-nni. Mi d-tuweḍ, twala idammen ffɣen-d ddaw n tewwurt. Tessawel: « Ttxil-k ldi-yi-n tawwurt a baba inu ba...». Yerra-as-id, s taɣect-is d tareqqaqt. Terra iman-is truḥ ad tekcem, mi tuweḍ ɣer tewwurt, tsekkwer-itt ɣer berra, terwel. Tuzzel ɣer taddart tenna-asen ayen yeḍran. Usan-d wat-taddart d tirni, uwin-d yid-sen tizedmin, zzin-as-tent i teɛciwt-nni, mekknen-as times, terɣa, yerɣa uwaɣezniw yid-s.

  Yezri useggas, temɣi-d tasaft anda akken yerɣa uwaɣezniw, ssawalen-as tasaft n uwaɣezniw. Tekfa tuggdi n uwaɣezniw ɣef medden, d isem-is kan akked tedyant-is i d-yegran.

Sujets d'examens 1er Trimestre Tamazight 5AP - Massa ATTAB Kahina

Isental n yirmawen n ukraḍyur amezwaru n tmaziɣt

Aswir wis semmus n ulmud amenzu
Massa ATTAB Kahina

    Wigi d isental n yirmawen n ukraḍyur amezwaru n tmaziɣt i texdem Massa ATTAB Kahina i uswir wis semmus, iseggasen iɣurbizen 2020/2021 - 2021/2022.

Iḍrisen d-yeddan deg-sen d ullisen:
- Tajewwaqt-iw.
- Ibki d uslem.
- Wa yuder wa yuli.
- Yuker ḥedreɣ, yeggul umneɣ.


20-21 Examen Tamazight 5AP 1er Trimestre - Sujet 2020-2021 - Massa ATTAB Kahina - Tajewwaqt-iw




Sujets d'examens 1er Trimestre Tamazight 5AP - Mass ƐMIRAT Ǧamal

Isental n yirmawen n ukraḍyur amezwaru n tmaziɣt
Aswir wis semmus n ulmud amenzu
Mass ƐMIRAT Ǧamal

Wigi d isental n yirmawen n ukraḍyur amezwaru n tmaziɣt i yexdem Mass ƐMIRAT Ǧamal i uswir wis semmus, iseggasen iɣurbizen 2019/2020 - 2020/2021 - 2021/2022.

Iḍrisen d-yeddan deg-sen d ullisen:
- Tamacahut: Agellid d yelli-s.
- Taneqqist: Izem d uwtul.
- Tamacahut: Amɣar d warraw-is.


19-20 Examen Tamazight 5AP 1er Trimestre - Sujet 2019-2020 - Mass ƐMIRAT Ǧamal Irem + Aseɣti

20-21 Examen Tamazight 5AP 1er Trimestre - Sujet 2020-2021 - Mass ƐMIRAT Ǧamal Irem + Aseɣti

21-22 Examen Tamazight 5AP 1er Trimestre - Sujet 2021-2022 - Mass ƐMIRAT Ǧamal Irem + Aseɣti

Examens 3éme Trimestre Tamazight 4AP - Mass Ammari

Isentel n yirmawen n ukraḍyur wis kraḍ n tmaziɣt
Aswir wis ukkuẓ n ulmud amenzu


    Isentel-agi n yirmawen n ukraḍyur wis sin n tmaziɣt i xedmeɣ i yinelmaden-iw n uɣerbaz amenzu, deg yiseggasen iɣurbizen 2016/2017 - 2017/2018 - 2018/2019. Iḍrisen n tinnubga, aseḥbiber ɣef tdawsa, ullisen.

Iḍrisen d-yeddan deg usentel-agi:

- Aḍris ullis (tamacahut).
- Aseḥbiber ɣef tdawsa (Tuččit yelhan + Tarda)


Asentel n yirem 3 Aswir 4 Aseggas 2016 - 2017 Examen Tamazight 4AP Sujet 2016 - 2017 مواضيع اختبار امازيغية سنة رابعة

Am wass-a - Ɛmer Tiɣilt

Aḍris ullis: Am wass-a.
Ɛmer Tiɣil, Izen amaziɣ

Am wass-a - Aḍris ullis_Ɛmer Tiɣil, Izen amaziɣ

    Cfiɣ am wass-a mi d-yusa xali. Ibedd-d deg yimi n tewwurt, iban-d wudem-is werreɣ, yexcawet, icenfiren-is kkawen, anyir-is yekres, allen-is zeblent-d, iban fell-as yerfa.

    Gma yeṭṭes, yuɣ-it lḥal di dduḥ, sin yiseggasen di leεmer-is, ur ifaq ara. Nekk ɣur-i imir-nni xemsa yiseggasen, faqeɣ i kullec, fehmeɣ kullec. Am win ineqren iḍran-agi s umenqar d ufḍis deg wallaɣ-iw. Teddem-d yemma iceṭṭiḍen-is, tsenna-ten di tiɣyalin. Ɛebban snat i uɣyul, yiwet tewwi-tt ɣef uqerruy-is. Ffɣen si tewwurt, tmuqqel-d yemma ɣer deffir, udem-is merra yebzeg seg yimeṭṭi, allen-is ruḥent am wakken dreɣlent, idel-itent wagu.Jeddi yeṭṭef-iyi seg ufus, nekk jebbdeɣ, netta ijebbed. Iserrem ufus-is fell-i amzun d ssiman. Akken ẓriɣ ur zmireɣ ara ad ssenesreɣ s lǧehd-iw, εeddaɣ ɣeẓẓaɣ-t, uwiɣ-d tacriḥt seg ufus-is. Isuɣ ɣur Rebbi i t-id-ixelqen, sakin isserreḥ-iyi.

    Ffɣeɣ si tewwurt n useqqif am umsuḍ. Muqqleɣ akka d wakka, sakkin qqerseɣ d tazla, ḥulfeɣ i yiḍaren-iw ur ttrusun ara ɣef wakkal, gar yigenni d wakal i ruḥeɣ. Jeddi iḍfer-iyi-d. Qeḍεeɣ-ten ɣer wuffuɣ n taddart, ddaw lemqam n sidi Ḥend Welqaḍi. Ssawaleɣ s ṭṭelq n taɣect-iw : A yemma ! Rǧu-yi ! Walaɣ iḍaren n yemma ulwan, teɣli-as teɣyalt-nni n yiceṭṭiḍen, tsekker am ssnem, ur tezmir ad d-tenṭeq. Inṭeq-d Xali, yenna-yi : Uɣal syin s axxam, ay aqerruy n lmeḥna, uɣal neɣ ad k-ineɣ jeddi-k.

    Hata-a jeddi yewweḍ-d, ikemmec-iyi, yezzuɣer-iyi s axxam. Yemma d Xali kemmlen abrid nsen ; akka i ttmuquleɣ deg-sen teddun, ttibεiden, ttuɣalen d imecṭuḥen, almi ɣaben akk ulac-iten, ɣaben ɣef wallen-iw.
Ɛmer Tiɣil, Izen amaziɣ, uṭṭun 05.

Conte kabyle, Le vrai trésor - M. IMARAZENE

Aḍris ullis: tamacahut
Agerruj n tidet

Aḍris ullis -Tamacahut -Agerruj n tidet - Conte Kabyle - Le vrai trésor - Moussa IMARAZENE

    Yella yiwen n sselṭan, d taqcict kan i yesεa ; iḥemmel-itt d tasa-s. Yal mi ara iffeɣ, ad iwessi tiqeddacin-is ad as-ddunt di lebɣi. Maca, yal mi ara yekk tawwurt, tameṭṭut-is ad tekker ɣer ccɣel yerna ad temmal i yelli-tsen amek i iteddu wayen akken i txeddem.

    Asmi meqqret, yefka-tt tedda, yuɣ-itt sselṭan nniḍen i mmi-s. Lameεna yuwi fell-as ccerṭ, yenna-as «Yelli ur txeddem ur tgeddem ». Asmi tedda d tislit, yefka-as baba-s ayen ur nettfaka n ddheb d lfeṭṭa. Axxam-is imi tt-walan ur txeddem ara, unfen-as, rran-tt di rrif.

    Teqqel tessetḥa s yiman-is. Tuɣal, mi ffɣen wat uxxam, yal yiwen ɣer ccɣel-is, ad tekker ad texdem meṛṛa ccɣel n uxxam. Mi d-ussan wat uxxam, afen-d yal taɣawsa deg umkan-is. Uɣalen ḥemmlen-tt meṛṛa, mezzi meqqer.

    Yiwen wass, yerza-d fell-as baba-s, yaf-itt tgerrez. Yenna-as : « A yelli, εni ifuk-am ddheb d lfeṭṭa-nni i am-d-fkiɣ ? ». Terra-as : « ayen akk iyi-d-tefkiḍ yekfa, ḥaca ayen iyi-d-tefka yemma i mazal, ad sεeddiɣ ddunit-iw meṛṛa yis-s ».

    Yuɣal baba-s yefreḥ. Akken yewweḍ ɣer tmeṭṭut, yenna-as: « akk-a i xeddment tlawin lεali ». Twehha ɣer yiɣallen-is terra-as : « Ssexdem-iten ad ten-yečč wakal, eǧǧ-iten ad ten-yečč wakal ».

Musa IMARAZEN
Timεayin n Leqbayel
H.C.A 2007 sb94

Tamɣart akked yennayer, tamacahut - BELƐIDI Lyas

Aḍris ullis, tamacahut: Tamɣart, iɣiden akked yennayer
Mass; BELƐIDI Lyas.


Aḍris ullis, tamacahut s tmaziɣt - Tamɣart d sin yiɣien akked yennayer Mass- BELƐIDI Lyas

Qqaren deg wawal: A yiles yellan d aksum d acu i k-yerran d asennan !? Imi yella wawal aẓidan, iwumi tiɛewji! Iles tikwal d netta i d lada, i d-yettawin tiyita i uqeṛṛu.

Amacahu! Init ahu, win i d-yennan ahu ad yaf lhu. Tamacahut-iw ad telhu ad tiɣzif anect usaru. 

    Ḥekkun-d ɣef yiwet n temɣart tettidir akked yiɣiden-is deg yiwen n uxxam i d-yezgan deg tlemmast n teẓgi. Ayen akk tekka tegrest tamɣart ur d-ssuffeɣ ara tiɣeṭṭen-is ad ksent.

    Yiwen wass gar wussan ineggura n wayyur n yennayer; igenni d azegzaw, iṭij yuɣ tamurt amzun d ass n tefsut. Tamɣart tazemnit mi twala addad n tegnawt igerrez, d ass yelhan i teksawt. Teddem tebra-asen i yiɣiden, tessufeɣ-iten-d seg uddaynin. Uɣen abrid ɣer udrar imi din i yella leḥcic yelhan.

    Mi uwḍen ɣer udrar, tamɣart tserreḥ-as i lmal ad ikes. Iɣiden ferḥen aṭas, acku ddeqs aya ur d-ffiɣen ara seg uddaynin. Lmal yečča, yefraḥ bab-is. Tamɣart teqqim ɣef yiwen n uẓru tettwali deg yiɣiden-is yeksan akked ugama icebḥen. Tamɣart, seg lferḥ-nni, tebda tcennu, tettawi isefra. Deg yimeslayen-is tettmesxir ɣef wayyur n Yennayer. Teḥqer-it imi ur teqsiḥ ara ccetwa deg-s, yerna ur d-yuwit ara udfel. Tamɣart teqqar-as : « Beẓtek a Yennayer, ffeɣ ur texdimeḍ ara. Beẓtek a yennayer, ffeɣ ur texdimeḍ ara». Tettales-as-d i yimeslayen-a deqs n tikal.

    Ayyur n Yennayer; yesla-asen-d i yimeslayen n temɣart. D awalen i t-ijerḥen aṭas, yerfa mačči d kra. Yennayer yessawel-as i wayyur yellan sdat-s, wagi d ayyur n Furar. Yenna-as: « A ɛemmi Furar rḍel-iyi yiwen wass ad nɣeɣ tamɣart m lɛar akked yiɣiḍen-is».

    Ayyur Furar; yesla-as-d i Yennayer. Yeqbel ad as-id-yerḍel yiwen wass. Deg yiwet n teswiɛt addad n tegnawt inbeddel. Igenni yuɣal d aberkan, yeɣli-d usemmiḍ, aḍu yettsuḍu s lǧehd. Yeṭṭerḍeq lebreq, iḍfer-it rrɛud. Tiwwura n yigenni ldint, iɣelli-d udeffel d imeččimen. Tamɣart texleɛ, tewhem. Truḥ ad d-terwel maca ur tessaweḍ ara. Asemmiḍ d ugris d waḍu ur as-ǧǧin ara. Din i teqqim alammi tesger nettat d yiɣiden-is. Uɣalen d izeblac, qquren amzun d iẓra.

    Tamacahut-iw tekfa. Uwiɣ-tt-id i warraw n lejwad. Ufhim ad tt-yissin; ungif ad tt-yer deffir uɛrur-is. Imcumen ad ten-yexdɛɣ Ṛebbi, ma d nekkni ad aɣ-yeḥrez, ad aɣ-iṣṣun.

Belεidi Lyas - yebrir 2017
Tasɣunt Aselmad Uṭṭun 1ru

Ǧeḥḥa d sin yimakaren, akked uɣyul - Tamseḍsut

Djehha et l'âne, et les deux voleurs.
Ǧeḥḥa akked uɣyul, d sin yimakaren - Tamseḍsut

Djehha et l'âne, et les deux voleurs. Ǧeḥḥa akked uɣyul, d sin yimakaren

    Iruḥ yiwen wass Ǧeḥḥa ɣer ssuq, yuɣ-d aɣyul icudd-it-id s umrar la t-id-yezzuɣur.

    Tebɛen-t-id sin yimakaren. Iruh yiwen yefsi-d amrar-nni, iga-t i temgarḍt-is, wayeḍ yeṭṭef aɣyul-nni, yerwel yis-s mebla ma ifaq Ǧeḥḥa. La ileḥḥu abrid, abrid, cwiṭ kan yezzi ɣer deffir, dɣa iwala d amdan i icudden ɣer umrar-nni mačči d aɣyul, yewhem, dɣa, yenna-as: Anda-t uɣyul-nni? Yerra-as-d winna: d nekk. Yenna-as Ǧeḥḥa: Amek akka yeɛni? Yenna-as: Ur ttaɣeɣ ara awal i yemma dɣa tedɛa-iyi, tenna-d: ad ak- yerr Ṛebbi d aɣyul. Mi d-ukiɣ ssbeḥ ufiɣ-d iman-iw d aɣyul, dɣa, tuwi-iyi ɣer ssuq, tessenz-iyi i winna uɣur iyi-d-tuɣeḍ. Ma tura aqel-i ad ḥemdeɣ Ṛebbi imi iyi-tsemmeḥ yemma uɣaleɣ-d d amdan. Yenna-as Ǧeḥḥa: Ceyleleh a ddunit, amek ad k-sqedceɣ kečč d amdan! Ruḥ ddu d ubrid-ik. Yefsi-as amrar-nni, yenna-as: maɛna ɣur-k ur tettaɣeḍ ara awal i yemma-k! Yerfed allen-is s igenni yenna: ad d-yefk Ṛebbi xir n wayen iyi-yekkes.

    Tezzi-d ddurt, yuɣal Ǧeḥḥa ɣer ssuq ad d-yaɣ aɣyul, dɣa, yufa aɣyul-nni i d-yuɣ ddurt iɛeddan. Yuẓ ɣur-s, imekken imi-s ɣer umeẓẓuɣ-is, yenna-as: ay amcum, yak nniɣ-ak aɣ awal i yemma-k, ɣur-k ad tt-tesserfuḍ! Ccah deg-k, tuklaleḍ ayen yeḍran yid-k.

Saɛid Buda, ass n 6 di yunyu 2016.
Seg uɣmis “La dépêche de Kabylie”

Sin yiɣiden d wuccen - Taneqqist

Sin yiɣiden d wuccen - Taneqqist s tmaziɣt.
Fable en tamazight, le loup et les deux chevreaux.

Sin yiɣiden d wuccen - Taneqqist s tmaziɣt. Fable en tamazight, le loup et les deux chevreaux

    Amacahu, Rebbi ad tt-isselhu,ad tiɣzif amzun d asaru!

Yiwen wass di tegrest, dduklen sin yiɣiden, tteddun s axxam. Deg ubrid-nsen, mlalen-d Mḥend Uccen. Akken kan i ten-iwala, ur tuwi-t ara lqaɛa si lferḥ. Dɣa yenna-asen : « ɣer wanida i tettɣawalem a tarwa ? » Nnan-as : s axxam a Dda Mḥend.

Yezzi wuccen ɣer umezwaru deg-sen, yenna-as :
- D acu-tent tigi i d-tewwiḍ ɣef tqerruyt-ik ? Iɣid-nni yuggad,yerra-as-id s urgagi d usqewqew :
- D t…d t…d tacciwin !
- I tigi iɣef tbeddeḍ, d acu-tent ?
- D t…d t…d tiqejjirin.
- Ihi, acuɣer i tettergigiḍ ?
- U…u uggadeɣ ad iyi-teččeḍ !
Mḥend Uccen yumer mi t-yuggad yiɣid. Yuɣal yezzi ɣer wis sin, yenna-as : « I kečč, d acu akka i d-tewwiḍ ɣef tqerruyt-ik ? » Iɣid, icuff idmaren-is, yessuzer taɣect-is, yerra-as-id :
- D acciwen s way-s ara k-fetkeɣ, ma ur tettaxreḍ ara seg ubrid-nneɣ.
Yuɣal yenna-as Mḥend Uccen :
- I tigi iɣef tbeddeḍ, d acu-tent ?
- D tidebbuzin is ara k-debbzeɣ, ma tkemmleḍ-tt aka.
- Ayɣer ihi tettergigiḍ?
Iɣid, yebda yekkat s tqejjirin n sdat, yettcuffu, amzun d azger, yenna-as: « ḥareɣ, ḥareɣ melmi ara k-ččeɣ, ttraǧuɣ kan ad tfakeḍ ameslay. ! » Asmi i iwala wuccen ur t-yuggad ara yiɣid, yuɣal icukk deg yiman-is, tekcem-it tuggdi . Imuqel akkin d wakka, yebda yettaker taqejjirt cwiṭ cwiṭ armi i yezzerweḍ d tarewla …ula d nutni maɣef ad yendem wuccen, ad d yezzi ɣur-sen.

Tamacahut-iw tefra am uɛeqqa di tferka.

Naser Uzerraq

Imexluqen-agi heddren kan - Muḥya

Imexluqen-agi heddren kan - Muḥya
Muḥend Uyeḥya (Muḥya)

Seg “bulletin d’études Berbèrs N°12”

Tamacahut s tmaziɣt Imexluqen-agi heddren kan Conte en tamazight, kabyle, Imexluqen-agi heddren kan, Muḥend U yeḥya, Muḥya

    Uccen yeqqecqec si laẓ. Itteddu yetteqliliḥ, ansi ara d-yekk kra ad t-yesgummeḍ. Yuweḍ ddaw taddart yesla i uqcic d amecṭuḥ yettru. Yiwet n temɣart tenṭeq s aqcic-nni, tenna-as:”ad tessusmeḍ neɣ telzem-iyi tkeffart ar d ad k-fkeɣ i wuccen ad k-yečč!”. Uccen iɣil d tidet. Yedduri adernu, yeqqim. Yettraǧu ad as-t-id-suffɣen, yettraǧu, yettraǧu, ulac. Almi dayen yeɣli-d yiḍ, yesla i temɣart-nni tezzuzun aqcic. Teqqar-as: “tura mimmi ad ixuc, ur yettagad. Aḥeqq wadi d wadi, ur d-yettas wuccen ar t-nqedder s tqabact”.

    Uccen yeddez timaddazin-is. Yenna-as:”Awwah! Imexluqen-agi heddren kan”.

Timecreḍt - Racid Allic

 Timecreḍt - Aḍris ullis - Racid Ɛellic, Faffa.

Timecreḍt - Aḍris ullis - Racid Ɛellic, Faffa.


        Cfiɣ-d akka am wass-a; ass-nni d timecreḍt ; taṣebḥit, neffeɣ s warrac, ad neks izgaren ara yemmezlen, ad d-nekkes afersiwan ɣef waydeg ara yettwafser uksum. Nɛebba i yiɣyal tibettiyin.


        Timecreḍt n useggas-nni ur d-tettuɣal ara! Axerrub-nneɣ yezla tayuga n yizgaren; qedceɣ ayen i wumi zemreɣ; mi yebḍa uksum, yeffeɣ d tiwezzaε, d nekk i wumi i d-yefka dadda asegres n wayen i aɣ-id-iṣaḥen. Akka d-nekka, d dadda i d-yessawaḍen asegres-agi mi ara ifak leqdic deg unnar. Yeɣli-d yigenni fell-i neɣ uliɣ ɣur-s.

Mi d-ssawḍeɣ s axxam, cfiɣ amek i ixeddem dadda; ad yessers asegres ɣef yidis n jeddi. Jeddi, ad fell-as yeεfu Ṛebbi, meqqer, yenqes-as yiẓri, ad inaqel asegres s wayen yezmer, ad yeltef aftat neɣ sin, ad yini: «yella lxir» …


        Ur tettuɣ imensi n wass-nni. D setti i iferrqen; Jeddi yettaxren i wučči n uksum, ass n temcreḍt d wass n lεid yettḥaz amur-is, tsemmed-as aftat d ayen kan, yeṭṭef-it s sin yiḍudan, yessawel: «Anda-k a Ɛmer?». Dɣa yefka-iyi amur-is s tgallit. D aya i wumi d-cfiɣ.

Taqeccabit n Ǧeḥḥa - Tamseḍsut s tmaziɣt

Aḍris ullis - Taqeccabit n Ǧeḥḥa - Tamseḍsut s tmaziɣt
Adlisfus aqbur n uɣerbaz amenzu. Aswir wis semmus. Sb. 18

Blague pour jeune, humour berbère, blague kabyle, Djehha et son bournous. Tamseḍsut taqeccabit n Ǧeḥḥa




    Ǧeḥḥa, yeɛya deg taddart-is. Iruḥ ad yezdeɣ deg temdint. Yuɣ dinna yiwen uxxam de uzaduɣ. Iṣaḥ-it-id wannag wis mraw, yal mi ara d-iḍill d akessar yettemlelluy.


Yiwen wass, yessared taqeccabit-is. Yebɣa ad tt-yefser deg ubalku, maca yuggad ad d-yeɣli. Icudd iman-is s umrar deg wammas, icudd amrar-nni ɣer ufus n tewwurt, yeffeɣ, yefser-itt. Cwiṭ kan, yekker-d waḍu, yuwi-as taqeccab-it-is. Ǧeḥḥa yebrek deg uxxam, yeqqar-as: “Lḥemdu Lleh mi selkeɣ i twaɣit.” Yuɣal yefra-tt ad yuɣal ɣer taddart-is: ur yezmir ara ad yeqqim deg temdint, netta yuɣen tanummi d tɣezza d yiɛerqyab.

Asmi yuɣal ɣer tmurt-is, yenced-d akk at-taddart-is ɣer tmeɣra, ad ččen imensi: seksu s uksum n yikerri. Usan-d akk medden ferḥen-as, maca yiwen ur yeẓri ɣef wacu i yexdem tameɣra. Yal wa amek i as-yeqqar: “ɛni d axḍab i d-yexḍeb? neɣ d zzwaǧ i yezweǧ?”. Mi tefra tmeɣra, yenṭeq ɣur-s ccix n taddart, yenna-as: “Tanemmirt-ik a Ǧeḥḥa, ad ak-ibarek Ṛebbi. Maca … tzemreḍ ad aɣ-id-tiniḍ ayɣer i txedmeḍ tameɣra?

Yenna-asen: “Ayɣer, Iḥqa qrib mmuteɣ, acu-t wass-nni.”
Nnan-as:”Amek?”
Yenna-asen: “Asmi akken zedɣeɣ deg temdint, d Ṛebbi i iyi-isellken, qrib i iyi-tenɣa tqeccabit-iw.
- Amek qrib i k-tenɣa tqeccabit-ik?!


- Ih! Qrib mmuteɣ daxel n tqeccabit-iw ih, fesreɣ-tt deg ubalku, isuḍ-d waḍu yuwi-tt. Ccwi kan ur lliɣ ara daxel-is; a tilli … tilli iɛedda lqecc-iw.

Agawa d ufexxar - Tamacahut - Dujardin C. L.

Aḍris ullis, Tamacahut s tmaziɣt
Seg: Légendes et contes merveilleux de La Grande Kabylie
Camille Lacoste-Dujardin

Agawa d ufexxar

Agawa d  ufexxar - Aḍris ullis - Tamacahut s tmaziɣt -  Camille Lacoste-Dujardin
 

    Yiwen wass, yiwen ugawa iɛebba d afexxar, iruḥ ad t-yessenz ɣer Wat Jennad. Deg ubrid-is, ihedder d yiman-is, yeqqar:“Tura, ad awḍeɣ ɣer Wat Jennad, ad ssenzeɣ tabuqalt neɣ tarbut, ad d-aɣeɣ tayaziḍt.

    Tayaziḍt-nni ad iyi-d-teǧǧ timellalin. Ad as-tent-greɣ, ad d-tessefrurex. Ifrax ad imɣuren, ad uɣalen d tiyuzaḍ, ad ssefruruxen am yemma-tsen. Ad snuzuɣ tiyuzaḍ, ad snuzuɣ timellalin alamma semdeɣ-d aṭas n yidrimen. Ad as-zewǧeɣ
i mmi.

    Ad d-truḥ teslit akken ad tessuden aqerruy-iw. Nekk ad as-qqareɣ:“ Ḥaca-m , ḥaca-m, a yelli ! Ihedder yettwexxir, ihedder yettwexxir, amzun dɣa akken d tidet ! Yemderkal , yeɣli, yeɣli ufexxar, kra din iruḥ ...

Mmi-s n yigellil - Le fils du pauvre - Mulud Ferɛun

Mmi-s n yigellil. Mulud Ferɛun.
Ungal, Tasuqilt si tefransist
Moussa OULD TALEB.

Mmis n yigellil. Mulud Ferɛun. Ungal, Tasuqilt si tefransist Moussa OULD TALEB.



Le fils du pauvre, roman en tamazight complet, mouloud feraoun. PDF: A-t-an yuweḍ-d lweqt anda ara temlal tasa d win turew. S tezmert d waffud n Moussa Ould Taleb, ungal n Mouloud Feraoun, ”Mmis n igellil“, yuɣal ar laṣel-is. Amek ? Ayen ɣef wayeg d-yemmeslay wungal agi d tameddurt n uqbayli i yelḥan daxel uɣerbaz n uṛumi, d ayen yeɣra, d ayen yeḍran d wamek isebbel baba-s tarwiḥt-is i wakken mmi-s - Furulu ad d-issukkes tawacult-is si yir liḥala-nni deg aydeg ttidiren.

Tamdint - Rachid Alliche

Tamdint ( La cité - La ville) - Racid Alliche - Texte narratif.
Tamdint - Racid Allic - Faffa - Aḍris ullis.


Tamdint - Racid Allic - Aḍris ullis - ( La cité - La ville) - Racid Alliche - Texte narratif

    Imdanen ttɣawalen, ttseggilen; wa yeffeɣ-d seg tḥanut, wa yekcem-itt, ttemsawaḍen akken ma llan ɣer tuččit am tweḍfin; ad gganin, ad gen azrarug, ad ččaren isegras. Iberdan ččuren, imsebriden seg yal tama, tikeryas deg tlemmast. Ur isell wa i wa, ulac asuɣu n yiwen, ala tijjiqin n tkeryas d usbeɛbu n yimiṭruyen. Ula d arrac ttun taḥtatrit.

    Tecɛel akk ddunit, tiftilin seg tɣemmar, seg ssqef. D iḍ. Lqahwa teɛmer, beṛṛa ttensarent ṭṭumubilat. Dagi d asčenčen d userremtu. Deg tlemmast n temdint, ahat d ul-is, ṭumubilat tticcigent, imsebriden teddun, sseɣzafen ameccaq. Igenni ɣas bɣan ad t-walin, ur ten-id-iṣaḥ. Ma tennuqleḍ allen ad ttulsent, ma tebriḍ-asent ur tferrzeḍ isebbaḍen-ik. Gar tafat d war tafat, gar yiḍ d wass. Imdanen, gar yigenni d tmurt; lemmer deg yigenni, tili ur ttbinen ara, lemmer deg tmurt, tili ha-ten-in kecmen ixxamen; imi ur uwiḍen yiwet, ala nnaqus mi ara d-indeh i d-yesmektayen belli yella Ṛebbi.

Wa yuder, wa yuli: Taneqqist s tmaziɣt

Aḍris ullis, Taneqqist s tmaziɣt.
Text Narratif, Fable en tamazight.


Adlisfus aqbur n uɣerbaz amenzu
n uswir wis semmus n ulmud amenzu.

Wa yuder, Wa yuli.


Taneqqist s tmaziɣt wa yuder, wa yuli. conte, fable en tamazight, kabyle,Uccen d yinisi, deg lbir, anu.

    Yiwen wass, inisi ifud, yeffeɣ yettnadi ɣef waman. Deg ubrid, yufa yiwen n lbir lqay, aman beεden, fad yenɣa-t. D taluft. Amek ara yexdem ? Ineggez ɣer daxel, yeswa maca mi yekker ad d-yeffeɣ ur yufi ara amek. Yeqqim din yettraǧu anwa ara t-id-iselken.

    Cwiṭ kan, yusa-d wuccen, ula d netta ifud. Yemmuqel ɣer lbir iban-as-id yinisi. Yeḍsa-d wuccen yenna-as : Amek tuwḍeḍ ɣer din ay inisi ? Yerra-as-id yinisi: d ayen isehlen, εelleq-d iman-ik deg yixef n umrar-agi ad d-tadreḍ.

    Inisi icudd iman-is s yixef niḍen n umrar yellan di lbir. Uccen yuder, inisi yuli-d. Yenṭeq wuccen ɣer yinisi : saḥḥa deg-k tkellxeḍ-iyi. Yerra-as yinisi : akka i d ddunit ay uccen, wa yuder wa yuli.

Maison Kabyle - Axxam n Leqbayel - Rachid Alliche

Maison Kabyle - Rachid Alliche.
Axxam n Leqbayel.

Racid Ɛellic. Faffa.


Racid Allic, axxam n leqbayel, tazeqqa n lejdud. Maison kabyle traditionelle.

    Tazeqqa taqdimt, neɣ tazeqqa n lejdud neɣ axxam n twelliyin. Tebna s uẓru d wakal. Rsen yiẓra ɣef uɣrab am tebleɛlacin deg texxamt n tiddas, ur gin d azrarug iweqmen. Actil yuraden, am lexyal deg lexla, iɛelleq ɣef yigedman n tara i takawt. Uccanen skuɛun-d seg tmizar, ɛemren taqbilt, ssefriwisen ulli deg waddaynin.

    Tazeqqa taqdimt: agens, addaynin, taɛrict. Agens yewseɛ, d imlebbes; lkanun, tisirt. Ddan yicabcaqen d leḥyuḍ, wa iɛelleq, wa yers ɣef tencirt; ticabcaqin n nnḥas ɣef waydeg ɣerrɛen yimdanen, tiḥwicin akked tizzegzewt n tmura ibeɛden, ibeɛluleq uctil ɣef ccriḍa, actil ara yessun tameddit, seg tama d arrac akken myugaren, seg tayeḍ imawlan nnsen. Aɣyul d wulli jebbden ɣef yiciddan, neffsen, sduqusen akka acemma tanafa. Ɣef tdekkant reṣṣan yikufan i iḥejben taɛrict, taɛrict ideg ttawin aratus yiɣerdayen ur yenqiḍ umcic.